Ophangen & indelen
Twee of drie schilderijen naast elkaar ophangen
5 min leestijd
Twee schilderijen naast elkaar zijn geen twee schilderijen. Vanaf een meter of drie, en dat is de afstand waarop je ze in een woonkamer meestal ziet, smelten ze samen tot één vorm op de muur. Alles wat hierna komt gaat over die ene vorm: hoe breed hij wordt, waar zijn midden ligt, en hoeveel lucht er tussen de delen zit.
De belangrijkste maat is de ruimte ertussen. Bij twee doeken van dezelfde maat houd je 5 tot 8 centimeter aan, en vanaf werk van 70 centimeter breed mag dat naar 8 tot 10. Kleiner dan vijf gaat klemmen, groter dan tien valt uiteen in losse schilderijen. De tussenruimte moet bovendien altijd duidelijk smaller zijn dan het smalste doek, anders wint de muur het van het beeld. Belangrijker dan het exacte getal is dat je overal dezelfde afstand aanhoudt, want een gat dat een centimeter afwijkt zie je onmiddellijk.
Voor een paar naast elkaar kies je twee werken in dezelfde maat en dezelfde oriëntatie, en neem ook hetzelfde materiaal. Een canvas staat op een spieraam van 3 cm en komt daarmee verder naar voren dan een plaat aluminium of plexiglas. Dat zie je niet aan het beeld maar wel aan de schaduw op de muur.
Twee keer hetzelfde werk bestellen kan gewoon, en de vraag is vooral of het beeld het aankan. Abstract of grafisch werk zonder duidelijke richting verdubbelt prima; het wordt dan één breed patroon over twee doeken. Zit er wel richting in, een gezicht dat opzij kijkt of een boom die naar links buigt, dan gaan twee dezelfde met elkaar staan duwen. Kies in dat geval twee verschillende werken die dezelfde kleuren en dezelfde toets delen. In abstract staan de meeste werken die zich zo laten koppelen, omdat het beeld daar doorloopt in plaats van ergens naartoe wijst.
Onze maten liggen vast, dus je kunt de breedte van je rij vooraf uitrekenen. Twee staande doeken van 50x70 met 7 centimeter ertussen zijn samen 107 centimeter breed. Drie van 40x60 met 6 centimeter ertussen komen op 132. Twee liggende van 70x50 met 8 centimeter ertussen halen 148. Leg dat getal naast de breedte van je bank of dressoir voordat je bestelt. De hele rij hoort smaller te blijven dan het meubel eronder, en het staat rustiger als er aan beide kanten nog 15 tot 20 centimeter muur vrij blijft.
Bij een rij van drie werk je vanaf het midden naar buiten. Hang eerst het middelste doek, precies boven het midden van het meubel, en meet daarna links en rechts dezelfde afstand af. Bij een oneven aantal is het midden een schilderij en geen gat, en dat is meteen de reden dat drie makkelijker hangt dan vier. Houd binnen één rij ook één oriëntatie aan. Een staand doek naast een liggend levert twee verschillende bovenranden en twee verschillende onderranden op, en dan is er geen lijn meer over om op af te stemmen. Voor een lage brede wand filter je daarom op liggende schilderijen, en voor een rij boven een smal dressoir op staande schilderijen.
De hoogte van de rij bepaal je op dezelfde manier als bij één werk: het midden van de doeken op ongeveer 145 centimeter, of 20 tot 30 centimeter boven de rugleuning als er een bank onder staat. In op welke hoogte je een schilderij hangt staan die maten per meubel uitgewerkt. Voor een rij komt daar één regel bij: bij gelijke maten leg je de middens op één lijn, en dat is de enige lijn die telt. Bovenranden gelijk leggen lijkt logisch maar geeft een rommelige onderkant, en de onderkant is wat je vanaf de bank ziet.
Wil je een wand met verschillende maten, dan verandert er iets wezenlijks. Je lijnt de doeken dan niet meer op elkaar uit, maar op de buitenrand van het geheel. Denk een rechthoek op de muur, en zorg dat elk werk aan minstens één kant die rechthoek raakt. Begin met het grootste doek, iets uit het midden, en bouw daaromheen op met kleiner werk. Houd overal dezelfde tussenruimte aan, ook schuin, want ongelijke maten vallen niet op en ongelijke gaten wel.
Zo'n gemengde wand houdt alleen stand als de werken iets delen. Dat kan de kleur zijn, de stijl of het onderwerp. Het makkelijkst gaat dat met zwart-wit, want zonder kleur kan er niets botsen en mag het onderwerp per doek verschillen. Een andere veilige route zijn de botanische prenten: tientallen verschillende planten in precies dezelfde tekenstijl, dus drie totaal andere gewassen lezen aan de muur alsnog als één set.
Begin niet aan de muur maar op de vloer. Leg de werken in de volgorde en met de afstanden die je wilt, ga erboven staan en maak een foto: op zo'n foto zie je in één keer of het geheel scheef trekt naar één kant. Knip daarna vellen papier op maat, plak die met schilderstape op de muur en laat het een avond hangen. Pas als het papier klopt pak je de boormachine.
Onthoud vooral dit als je de rest vergeet: hang de rij als één werk. Meet de totale breedte inclusief de gaten, zoek het midden van het meubel eronder en werk van daaruit naar buiten. De afstand tussen de doeken is dan de enige maat die je nog echt precies hoeft te houden.
