Een schilderij boven het bed: hoe hoog en hoe groot?

Boven het bed hangt het enige schilderij in huis dat je zelf bijna nooit ziet. Je ligt eronder. Toch is het de grootste lege muur van de slaapkamer, en daar begint het zoeken dus meestal. Dit stuk gaat over de hoogte, over de maat die bij jouw bed past, en over de wand die daarbij bijna altijd wordt overgeslagen.

Begin bij de hoogte, want daar gaat het het snelst mis. De bekende vuistregel, met het midden van het doek rond 145 tot 155 centimeter, komt uit een kamer waar je zit. Boven een bed werkt die niet, want het hoofdeinde bepaalt hier de onderkant. Meet daarom vanaf het hoofdeinde en niet vanaf de vloer.

Houd tussen de bovenkant van het hoofdeinde en de onderrand van het doek ongeveer twintig tot dertig centimeter aan. Dan staan het bed en het schilderij allebei op zichzelf, en vanuit de deuropening lees je ze als één geheel. Heb je geen hoofdeinde, reken dan vanaf je matras en tel er zestig centimeter bij op. Je komt dan op ongeveer dezelfde lijn uit.

Dan de maat, en die kun je uitrekenen met de breedte van je bed in plaats van die van de muur. Boven een eenpersoonsbed van negentig staat een liggende 70x50 al goed. Bij een tweepersoonsbed van 140 is 90x60 de logische stap, en 100x70 als je de wand voller wilt hebben. Bij een bed van 160 of 180 is 100x70 onze breedste maat, dus dan houd je aan weerszijden ruimte over.

Die ruimte kun je twee kanten op oplossen. Je hangt het doek gecentreerd boven het hoofdeinde en laat links en rechts bewust lucht, wat rustig staat als er wandlampjes hangen. Of je hangt twee gelijke staande doeken naast elkaar. Hoe je die twee precies uitlijnt met de nachtkastjes, staat op de pagina met slaapkamer schilderijen, waar de hele selectie op deze kamer is uitgezocht.

Let daarbij op de vorm van het werk. In die selectie is bijna alles staand, en dat is geen toeval: de vrije muren in een slaapkamer zijn meestal smalle stroken. Zoek je juist dat ene brede doek boven het hoofdeinde, dan kijk je bij het liggende werk. Onze liggende maten lopen van 60x40 tot 100x70.

En dan de plek die bijna altijd leeg blijft. Vanuit je bed kijk je nooit naar de muur achter je hoofd. Wat je wel ziet, elke ochtend als je je ogen opendoet en elke avond voor je ze sluit, is de wand ertegenover. Dat is de sterkste muur van de kamer, en meestal hangt daar niets.

Draai de volgorde daarom eens om. Kies eerst het werk voor de wand tegenover je bed, want dat is het schilderij waar je echt naar kijkt. Boven het bed komt daarna iets kalmers, dat vooral zijn werk doet voor wie de kamer binnenkomt. Kies ze uit dezelfde kleurfamilie, dan houden de twee wanden elkaar vast.

Dat rustiger werk boven het bed is geen smaakkwestie maar een kwestie van kijktijd. Een gang passeer je in een paar seconden per keer, dus daar houdt een uitgesproken doek het juist lang vol; kijk maar bij hal en trappenhuis. In een slaapkamer zit je met hetzelfde beeld in dezelfde kamer, elke avond opnieuw. Een doek met veel open ruimte en weinig hard contrast houdt dat vol. Dat is precies waar de werken bij serene rust op zijn uitgekozen.

Het licht in deze kamer helpt bij die keuze mee. Het avondlicht komt meestal van een lampje op het nachtkastje, dus van laag en van opzij. Een doek boven het bed vangt dat schuin van onderen op. Canvas is geweven en niet glad, dus het licht blijft zacht over het doek liggen in plaats van dat er één felle plek ontstaat. Lichte doeken doen daar het meeste mee, omdat er bij weinig licht toch nog van alles te zien is; die zachte hoek staat bij pastel.

Kijk ook even verder dan de muur boven het bed. In veel slaapkamers staat de grootste wand vol met een kledingkast, en wat overblijft zijn stroken: naast de deur, tussen het raam en de hoek, naast een nachtkastje. Op een strook van vijftig tot zestig centimeter past een staande 40x60 met aan beide kanten lucht. Twee van die stroken invullen doet vaak meer voor de kamer dan één groot doek boven het bed.

Over het ophangen zelf nog dit. Hang een werk boven een bed aan twee punten in plaats van aan één spijker, dan blijft het recht hangen ook als er iemand tegen het hoofdeinde aan schuift. Kies een plug die bij je muur hoort, want gipsplaat en gasbeton vragen iets anders dan baksteen. Elk doek komt ophangklaar binnen, dus verder heb je alleen een boormachine en een waterpas nodig.

Eén ding speelt alleen in deze kamer. De slaapkamer is meestal van twee mensen, en dit is de enige muur in huis waar jullie allebei elke dag naar kijken. Kies het werk dus samen, of neem er twee die naast elkaar kunnen hangen en waar jullie allebei blij van worden.

Tot slot een proef die vijf minuten kost. Plak de maat die je in gedachten hebt af met schilderstape op de muur boven je bed. Ga daarna liggen, ga op de rand zitten en ga in de deuropening staan. Bij de meeste mensen mag dat rechthoekje daarna nog een handbreedte omhoog.